close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • INFORMACJE GOSPODARCZE

  • GOSPODARKA ESTONII

     

     

    OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

     

    Podstawami gospodarki estońskiej jest jej otwartość, liberalna polityka gospodarcza, sprzyjający przedsiębiorczości i inwestycjom system podatkowy oraz bankowy. Powrót gospodarki Estonii na ścieżkę wzrostu po kryzysie finansowym opiera się na stworzeniu warunków sprzyjających wzrostowi przedsiębiorczości. Należy podkreślić, że tempo wzrostu gospodarczego jest niskie, w 2016 r. osiągnie poziom 1,5%. Estonia stara się zwiększyć wydajność gospodarki oraz promować rozwój własnej produkcji i usług.

     

    Estonia charakteryzuje się relatywnie zrównoważonym budżetem, w 2014 r. nadwyżka 1% PKB,  w 2015 r. deficyt 1,5%, w I p. 2016 r. deficyt 0,2% i niskim długiem publicznym ok. 10% PKB, najniższym w UE. Średnie wynagrodzenie miesięczne brutto w 2016 r. wynosiło 1.220 euro, stopa inflacji obniżyła się z poziomu 5% w 2011 r. praktycznie do zera, na koniec I p. 2016 r. r. -0,2%, stopa bezrobocia systematycznie spada, z 16% w 2010 r. do 4,1% na koniec września 2016 r.

     

    W strukturze gospodarki Estonii dominują usługi, które są głównym składnikiem PKB (71%), przemysł wytwarza 25% PKB, pozostałe gałęzie gospodarki, w tym rolnictwo 4% PKB. Gospodarka Estonii w dużej mierze korzysta ze swoich zasobów, jakimi są lasy i łupki bitumiczne. Estonia jest krajem najmniej zależnym w UE od importu energii, jedynie 12% zapotrzebowania stanowi import, 78% produkcji energii pochodzi z wydobywanych na miejscu łupków bitumicznych, 15% ze źródeł odnawialnych. Do największych partnerów handlowych Estonii należą Szwecja, Finlandia, Rosja, Niemcy, Łotwa i Litwa.

     

    Estonia przystąpiła do strefy euro w 2011 r. Przyjmując wspólną walutę założono, że gospodarka jest zbyt mała by móc w pełni korzystać z monetarnej suwerenności. Przyjęcie wspólnej waluty zlikwidowało bariery monetarne w handlu zagranicznym i poprawiło wiarygodność kraju wobec międzynarodowych rynków finansowych.

     

    Estonia jest jednym z wiodących krajów w Europie Środkowej i Wschodniej w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych na mieszkańca. Do końca I p.  2016 r. do Estonii napłynęło ponad 17,6 mld euro FDI.

     

    Estonia zajmuje wysoką pozycję w międzynarodowych rankingach:

    International Tax Competitiveness Index - 1 miejsce, Economic Freedom of the World 2016 - 19, Digital Economy and Society Index - 7; Ease of Doing Business – 22; Global Competitiveness – 32; Corruption Perceptions – 23, Digital Economy and Society Index – 7.

    Estonia ma jedne z najwyższych międzynarodowych ratingów kredytowych w regionie: Standard&Poor: AA-/A-1+ z perspektywą stabilną; Moody’s: A1; Fitch IBCA: A+.

     

    Estonia przoduje wśród państw UE pod względem zastosowania nowoczesnych rozwiązań informatycznych np. podpis elektroniczny, e-Podatki, e-recepty, e-ID, m-parking, system X-Road łączący cyfrowo instytucje publiczne oraz ich rejestry, I-Voting, 99% transakcji bankowych jest przeprowadzana elektronicznie, praktycznie cała sfera publiczna jest objęta cyfryzacją.

     

    Do ambitnych zamierzeń Estonii w najbliższych latach należy zaliczyć projekt budowy szybkiej kolei Rail Baltic, rozbudowę Via Baltica, projekt budowy tunelu pod dnem morskim pomiędzy Tallinnem i Helsinkami, przygotowanie się do wdrożenia w telefonii standardu 5G.

     

     

    RELACJE ESTONII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ

     

     

    Estonia odniosła spory sukces w reintegracji z Europą. W 2004 roku stała się członkiem UE, a już w 2010 r. spełniła wymagane kryteria i z dniem 1 stycznia 2011 roku przyjęła wspólną walutę. Strona estońska stoi na stanowisku, że przystąpienie do strefy euro przyniosło korzyści w skali kraju i jednocześnie przyczyniło się do umacniania, równoważenia i rozwoju państw należących do grupy euro. Estonia uważa poszerzenie UE o nowe kraje za naturalną drogę wyboru wspólnych wartości, demokracji, wolnorynkowej gospodarki, nowoczesnego społeczeństwa, które patrzy w przyszłość i z chęcią podzieli się swoimi doświadczeniami w zakresie wprowadzania reform ze wszystkimi zainteresowanymi krajami aspirującymi do wejścia do UE. Priorytetami rządu Estonii w UE jest umacnianie podstaw gospodarki europejskiej, budowa jednolitego rynku, agenda cyfrowa, poszerzenie strefy euro, bezpieczeństwo energetyczne, Partnerstwo Wschodnie. Estonia aktywnie uczestniczy w pracach Rady Państw Morza Bałtyckiego, podkreślając priorytet ochrony środowiska, konkurencyjności, infrastruktury i bezpieczeństwa. Zagadnieniem z agendy unijnej, które nabrało istotnego znaczenia dla Estonii jest polityka migracyjna wspólnoty. W wyniku zawartego we wrześniu porozumienia, Tallinn zobowiązał się do przyjęcia w ciągu 2 lat ok. 550 ubiegających się o azyl w krajach Unii Europejskiej. Do końca września 2016 r. Estonia przyjęła 60 uchodźców. Estonia popiera też ideę powołania Europejskiej Straży Granicznej, przeciwna jest natomiast stałemu mechanizmowi relokacji. W sprawach klimatycznych, Estonia zdaje sobie sprawę, że nie wywiera znaczącego wpływu na zmiany w skali globalnej, jednakże wspiera wszelkie działania mogące przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i wprowadzania przyjaznych środowisku technologii. W Estonii panuje przekonanie, że początkowo kosztowne przedsięwzięcia przyniosą w dalszej perspektywie wymierne korzyści i dla środowiska i dla gospodarki. W energetyce, ważnym z punktu widzenia Estonii jest realizacja założeń przyjętego planu Bałtyckiego Połączenia Rynku Energetycznego w celu integracji państw bałtyckich z sieciami europejskim i utworzenia wspólnego rynku Nordic-Baltic. W stolicy Estonii ma siedzibę centrala Agency for the long term operational management of large-scale IT systems in the area of freedom, security and justice. W strukturach europejskich Estonia ma 1 komisarza, 6 europosłów, 2 sędziów w europejskim trybunale sprawiedliwości i 1 przedstawiciela w europejskim trybunale obrachunkowym (obsada  stanowiska jest w trakcie realizacji). Estonia przygotowuje się do unijnej prezydencji, która będzie miała miejsce w II p. 2017 r. (o sześć miesięcy wcześniej, zamiast Wielkiej Brytanii).  Przyjęte priorytety prezydencji obejmują: rozwój jednolitego rynku i rynku cyfrowego, utworzenie unii energetycznej, rozwój wspólnej polityki zagranicznej i inicjatywy Partnerstwa Wschodniego.

     

     

    AKTUALNA SYTUACJA EKONOMICZNA

     

     

    Czynnikami, które wpływają na wzrost gospodarczy Estonii są m.in. zależność Estonii od eksportu, niski poziom inwestycji sektora publicznego, negatywny wpływ rosyjskich sankcji, problemy w rolnictwie (nadprodukcja i spadek cen mleka, epidemia ASF), struktura produkcji, technologia i wyposażenie, niewystarczające tempo wzrostu wydajności pracy, spadek liczby ludności i podaży na rynku pracy. Wzrost najbardziej napędza konsumpcja wewnętrzna, która wzrasta dzięki przyrostowi dochodów gospodarstw domowych, co z kolei wynika z wysokiego tempa wzrostu płac,  stopniowej redukcji bezrobocia oraz niskiej inflacji. Wynagrodzenia wzrastają trzy razy szybciej niż cała gospodarka.

     

    W ostatnich kilku latach w Estonii dominowała deflacja, obecnie zauważa się zmianę trendu, pojawiły się zjawiska inflacyjne rzędu 0,2%. Wpływy podatkowe zwiększyły się, dzięki czemu sytuacja budżetowa uległa poprawie, rząd będzie kontynuował politykę równowagi budżetowej. W najbliższym czasie dojdą dodatkowe wydatki budżetowe wynikające z estońskiej prezydencji unijnej oraz zwiększonej obecności wojskowej NATO w Estonii. Estoński dług publiczny wynosi 10% PKB i  nie zmienił się przez 4-5 lat. Poziom długu stawia Estonię na czele najmniej zadłużonych krajów unijnych, (średnia w UE wynosi 85%). W dyskusji nad rozwojem gospodarczym pojawiają się opinie, że Estonia nie korzysta z niskich obecnie stóp procentowych a powinna zdecydować się na śmielsze kredyty, które mogłyby sfinansować wyższe nakłady inwestycyjne.

     

    Obecny poziom tempa rozwoju gospodarczego nie jest zadowalający i nie odpowiada potencjałowi kraju. Wg prognoz rządu, wzrost PKB w roku bieżącym wyniesie on 1,3-1,5 %, w latach następnych 2,5-3%. Wcześniejsze przewidywania, również ze strony analityków i ekspertów bankowych, szacowały wzrost gospodarczy w 2016 r. na poziomie 2-2,5%, jednak warunki gospodarowania w porównaniu z początkiem roku nie uległy poprawie, nakłady inwestycyjne zwolniły tempo. Estonia jest małą gospodarką i w dużym stopniu zależy od koniunktury w krajach sąsiednich, która jak dotąd nie polepsza się. Wzrost PKB Estonii będzie ograniczany przez relatywnie słabe wyniki eksportu i zbyt wolne tempo wzrostu nakładów inwestycyjnych. Wyniki gospodarcze Estonii ulegną poprawie proporcjonalnie do polepszania się sytuacji ekonomicznej największych partnerów handlowych Estonii w UE, w szczególności Finlandii.

     

    Produkcja przemysłowa jest ciągle poniżej możliwości, W 2015 r. Estonia odnotowała spadek produkcji przemysłowej o 2,2% w porównaniu z rokiem poprzednim. W I połowie 2016 r. zwiększyła się o 2%. Najwyższy wzrost nastąpił w przemyśle drzewnym, tekstylnym i urządzeń elektrycznych. Spadki odnotowano w przemyśle wydobywczym, głównie z powodu obniżenia wyników sektora olejowego opartego na rodzimych łupkach bitumicznych, branży elektronicznej, remontów statków, przemysłu spożywczego. Spadek światowych cen ropy naftowej z jednej strony miał pozytywny wpływ na ogólną obniżkę kosztów, ale z drugiej strony spowodował szereg trudności dla krajowych przedsiębiorstw eksportujących produkty naftowe pochodzące z rodzimych łupków olejowych. Wyniki przemysłu mogą być poprawione o ile nastąpi ożywienie zapotrzebowania na estońskie produkty, 70% całej produkcji przemysłowej jest  sprzedawane na rynkach zewnętrznych.

     

    Zasadniczymi przeszkodami w rozwoju ekonomicznym kraju jest brak wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników, stosukowo niska międzynarodowa konkurencyjność, słaby popyt zewnętrzny. Do wyzwań stojących przed Estonią zalicza się niekorzystną sytuację demograficzną oraz zwolnienie tempa wzrostu wydajności pracy. Ministerstwo gospodarki Estonii zdaje sobie sprawę z istniejących problemów i uważa ich rozwiązanie za priorytetowe.

     

    Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych Estonii

    Wskaźniki

    2013

    2014

    2015

    2016  I p.

     PKB na 1 mieszkańca (w tys. euro)

    13,8

    14,5

    15,6

    -

     PKB (w mld euro)

    18,7

    19,5

    20,5

    10,3

     PKB (dynamika w %)

    1,6

    2,1

    1,1

    0,5

     Nadwyżka/deficyt budżetu (% PKB)

    -1,6

    0,6

    -1,5

    -0,2

     Dług publiczny (% PKB)

    9,8

    10,6

    9,9

    10

     Inflacja (w %)

    2,8

    -0,1

    - 0,5

    0,2

     Stopa bezrobocia (w %)

    8,6

    7,4

    6,2

    6,5

     Eksport towarów (w mld euro)

    12,3

    12,1

    11,6

    5,8

     Import towarów (w mld euro)

    13,8

    13,7

    13,1

    6,7

     FDI w Estonii (mld euro)

    15,2

    15,9

    16,3

    17.6

     FDI Estonii (mld euro)

    4,6

    5,2

    5,5

    5,6

      Dane: Statistics Estonia

     

     

    HANDEL ZAGRANICZNY

     

    Dane statystyczne pokazują, że eksport towarów i udział Estonii w rynkach eksportowych nie wzrasta w pożądanym tempie. Stosunkowo słabe wyniki eksportu powodują spadek zysków firm, co przy wyższych kosztach pracy zmniejsza konkurencyjność. Powodem trudności w handlu zagranicznym jest nie ulegający zwiększeniu popyt z zagranicy na estońskie towary i usługi. Prognozy wskazują na możliwą umiarkowaną poprawę wyników estońskiego eksportu, zwłaszcza na rynku europejskim i Stanów Zjednoczonych. Firmy zależne od rynku rosyjskiego i światowych cen ropy naftowej nie mogą obecnie  liczyć na polepszenie sytuacji. Ponad 70% eksportu stanowią produkty wytworzone w Estonii. Prognozy wskazują na zmianę trendu w handlu zagranicznym, w 2016 r. eksport wzrośnie o 1,2%, import o 3,1%, w roku przyszłym odpowiednio 3,5% i 3,3%. OECD uważa, że główni partnerzy handlowi Estonii, Finlandia i Rosja, mogą odnotować dłuższy od spodziewanego okres spowolnienia gospodarczego.

     

    Estonia: handel zagraniczny (mln euro)

     

     

    2013

    2014

    2015

    2016 I p.

    Eksport

    10.330,0

    12.084,9

    11 628 ,8

    5.802,4

    Import

    11.492,7

    13.725,4

    13 072,9

    6.706,0

    Saldo hz

    -1.162,7

    -1.640,5

    -1.444,1

    -903,6

    Dane: Statistics Estonia

     

     

    W pierwszej połowie 2016 r. wartość eksportu w cenach bieżących wyniosła 5,8 mld euro, importu 6,7 mld euro, deficyt handlu zagranicznego 0,9 mld euro. W skali całego roku może oznaczać to podobny wynik w eksporcie co w roku 2015, w imporcie może nastąpić niewielki wzrost. Saldo obrotów może zwiększyć się o 25%. Prognozy wskazują, że w 2016 r. eksport wzrośnie o 1,2%, import o 3,1%, w roku przyszłym odpowiednio 3,5% i 3,3%.

     

    Główni partnerzy handlowi Estonii w 2016 I połowa roku (mln euro)

     

    Kraj

    Estoński eksport

    % całości eksportu

    Estoński import

    % całości importu

    Chiny

    101

    1,31

    383

    4,32

    Dania

    232

    3,01

                170

    1,92

    Finlandia

    1.227

    15,91

    1.205

    13,60

    Francja

    131

    1,7`

    160

    1,81

    Germany

    435

    5,64

    1.004

    11,34

    Łotwa

    772

    9,37

    714

    8,06

    Litwa

    467

    6,06

    841

    9,49

    Holandia

    187

    2,42

    538

    6,07

    Norwegia

    315

    4,09

    61

    0,69

    Polska

    180

    2,34

    645

    7,28

    Rosyjska Federacja

    477

    6,18

    474

    5,35

    Szwecja

    1.444

    18,73

    734

    8,28

    Wlk. Brytania

    189

    2,46

    219

    2,48

    USA

    213

    2,77

    120

    1,35

    Dane: Statistics Estonia

     

    Tradycyjnie największym odbiorcą estońskich towarów jest Szwecja, Finlandia i Łotwa. Asortyment eksportu objął przede wszystkim urządzenia elektryczne, mechaniczne, optyczne, drewno i wyroby z drewna, produkty mineralne. Ponad 70% eksportu stanowiła produkcja wytworzona w Estonii. Do grup towarowych, które odnotowały spadki należy wyposażenie elektryczne, domy prefabrykowane, paliwa, urządzenia transportowe, produkty chemiczne. Odnotowano wzrost estońskiego eksportu do krajów pozaeuropejskich, największy nastąpił w sprzedaży do Nigerii i Meksyku. W imporcie Estonii główną rolę odgrywa Finlandia, Niemcy i Litwa. Największy spadek nastąpił w imporcie sprzętu optycznego z Finlandii i wyposażenia elektrycznego z Łotwy, wzrósł natomiast import z Chin. Największy spadek eksportu odnotowano do Holandii, największy spadek importu nastąpił z Polski.

     

     

    ROLNICTWO

     

    Tegoroczne zbiory zboża w Estonii będą o połowę niższe niż w roku ubiegłym, powodem jest długotrwała susza na wiosnę i intensywne deszcze w lecie, w szczególności w pierwszej połowie sierpnia. Opady, które w ciągu dwóch tygodni zwykle przeznaczonych na zbiory, przekroczyły dwumiesięczną średnią, spowodowały duże straty. Z kolei wiosenna susza miała negatywny wpływ na wegetację zboża, w szczególności pszenicy. Rolnicy twierdzą, że w bieżącym roku rzadkością jest zebranie ziarna dobrej jakości i przewidują trudności ze skupem. Do grupy farmerów już mających problemy tj. producentów mleka i trzody chlewnej, dołączają  rolnicy uprawiający zboże. W ciągu ostatnich trzech lat plany były dobre, a rekordowe zbiory osiągnięto w 2015 roku, kiedy po raz pierwszy w historii  przekroczono poziom 1,5 mln ton. Estoński eksport zboża osiągnął wartość 137,8 mln euro, głównie do Algierii, Arabii Saudyjskiej i Iranu.

     

    Sprzedaż mleka poniżej kosztów produkcji jest jednym z przykładów nieuczciwego handlu, sklepy sprzedają od ponad roku najtańsze mleko (35 centów/l), co wyraźnie nie odzwierciedla faktycznych kosztów produkcji. „Wojna cenowa”, która ma miejsce w handlu uderza mocno w krajową produkcję mleka, pogarsza sytuację sektora i obniża perspektywy egzystencji i rozwoju farm. Producenci mleka mówią „chcemy pracować, ale rynek płaci tak mało, że aby dotrwać do następnego dnia używamy wszystkiego co mamy”. Członkowie organizacji NGO Estonian Young Farmers zorganizowali akcje protestacyjne w Tallinie i w Tartu. M.in. przed parlamentem ułożono 10 tys. butelek mleka symbolizujących taką samą liczbę krów mlecznych, które zostały sprzedane lub oddane do rzeźni.

      

    Komisja Europejska przedstawiła nowy pakiet pomocowy dla rolnictwa o wartości 500 mln euro, kwota przypadająca na Estonię wynosi 8,1 mln. Środki są przeznaczone na pomoc dla rolników w sytuacji trudności rynkowych, w szczególności w zakresie produkcji mleka. Ministerstwo rozwoju wsi przyznało fundusze w wysokości 15 mln euro na stworzenie spółdzielczego sektora produkcji mleka. Wg ministerstwa rolnicy muszą otrzymywać wyższe ceny mleka, a jedyną drogą do osiągnięcia tego celu jest rozpoczęcie produkcji w formie spółdzielczej, w ten sposób można będzie lepiej panować nad dużą częścią całego łańcucha powiązań. Wsparcie kryzysowe dla sektora mlecznego pozwoli  dostosować się do nowej sytuacji rynkowej, ale w dłuższym okresie czasu potrzebne są bardziej energiczne działania w systemie produkcji i sprzedaży.

     

    Unijna komisja do spraw zdrowia zwierząt złagodziła  restrykcje związane z handlem wieprzowiną narzucone ze względu na wykryte przypadki ASF w południowej Estonii. Zgodnie z decyzją komisji, region Voru, Valga, a także miasta Viljandi i Tartu znajdujące się w trzeciej strefie zagrożenia, uzyskają dzięki wprowadzonym regulacjom obniżenie ich statusu do drugiego stopnia. W południowych województwach Estonii producenci wieprzowiny poradzili sobie z rozprzestrzenianiem się choroby i od ponad roku nie wykryto żadnego przypadku. To umożliwiło Radzie Weterynaryjnej wnioskowanie o zniesienie najwyższych restrykcji z tych obszarów. Decyzja UE znacząco złagodzi niełatwą sytuację producentów wieprzowiny i hodowców świń w południowej Estonii otwierając przed nimi możliwość eksportu. Zgodnie z unijnymi regulacjami, zniesienie 3 stopnia zagrożenia i powrót do 2 jest możliwy wtedy, gdy nie zostały wykryte nowe ogniska choroby w ostatnich 12 miesiącach. Przejście do 1 stopnia jest możliwe po kolejnych 12 miesiącach.

     

    W 2016 r. wykryto 6 nowych ognisk ASF w Estonii, podjęto standardowe działania tj. ustanowiono strefę ochronną, zwierzęta zostaną zutylizowane, budynki zdezynfekowane, prowadzone jest dochodzenie w jaki sposób doszło do infekcji. Nowe ograniczenia obejmą, poza działaniami zabezpieczającymi przed rozszerzaniem się występowania ASF, zakaz sprzedaży żywych świń w strefie II i sprzedaży wieprzowiny z farm w strefie III. 

     

     

    ENERGETYKA

     

    Rząd Estonii ogłosił narodowy program energetyki, który określa strategię do 2030 roku. Plan jest nakierowany na funkcjonowanie otwartego i wolnego rynku energii elektrycznej, w tym synchronizację z unijną siecią energetyczną, na oszczędności w konsumpcji energii, zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii, dywersyfikację zaopatrzenia w nośniki energii oraz redukowanie liczby niedoborów w podaży energii. Zmniejszenie zużycia energii elektrycznej nastąpi poprzez zmiany w konstrukcji budynków, modernizacje oświetlenia ulic, zwiększenie wydajności centralnego ogrzewania.

     

    Estonia używa do produkcji energii elektrycznej wydobywane w kraju łupki bitumiczne. Spadek cen ropy naftowej drastycznie zmniejszył konkurencyjność  produkowanego w Estonii oleju z łupków, dalsza produkcja będzie zależeć od sytuacji na rynkach światowych oraz poziomu krajowych podatków i opłat. Wobec zobowiązań międzynarodowych w zakresie zmian klimatycznych i ochrony środowiska, produkcja energii oparta na rodzimych łupkach olejowych będzie kontynuowana, jednakże większa uwaga będzie zwrócona na zmniejszanie emisji oraz rozwój alternatywnych źródeł energii.

     

    UE zatwierdziła przyznanie 187 mln euro na kluczową infrastrukturę energetyczną  Balticonnector, pierwszy gazociąg łączący Estonię i Finlandię. Wniosek został złożony przez Estonię i Finlandię w ramach  Connecting Europe Facility. Po ukończeniu inwestycji w 2020 roku, rurociąg o długości 150 km, w tym 80 po dnie morskim, wzmocni bezpieczeństwo dostaw w regionie wschodniego Morza Bałtyckiego. Pełne  wykorzystanie Balticonnectora zmniejszy zależność Estonii od dostaw gazu z Rosji.

     

    Udział energii odnawialnej w całości produkcji energii elektrycznej Estonii wynosi ponad 17%, w tym z elektrowni wiatrowych 43%. Planuje się, że do roku 2030 energia odnawialna osiągnie 50-procentowy udział w całości konsumpcji. Aby osiągnąć te cele potrzebna jest modyfikacja rynku energetycznego, zmiany podatków i cen emisji gazów cieplarnianych oraz inwestycje w OŹE.

     

    Największym zadaniem Estonii w najbliższej dekadzie pozostaje program całkowitego odcięcia się od sieci energetycznej Rosji i synchronizacji z Europą zachodnią, jest to projekt polityczny, który będzie bardzo kosztowny i niemożliwy do zrealizowania bez wsparcia finansowego  ze strony UE.

     

     

    TRANSPORT

     

    W pierwszej połowie 2016 r. nastąpiło znaczne ożywienie działań w realizacji projektu Rail Baltic, nowej szybkiej kolei (o europejskim rozstawie szyn),która będzie przewozić  rocznie 5 mln pasażerów i 16 mln ton ładunków. Rail Baltic jest dla Europy najważniejszym projektem infrastrukturalnym w krajach bałtyckich w tym stuleciu i jego zrealizowanie zapewni brakujące połączenie w kontynentalnej sieci kolejowej. Dla Estonii projekt Rail Baltic ma charakter priorytetowy a jego wykonanie uzależnione jest od ścisłej współpracy z Litwą i Łotwą. Realna kooperacja musi uwzględniać uzasadnione przedsięwzięcia partnerów, nawet jeśli nie są one w całości zgodne z interesem pozostałych stron. Estonia podkreśla znaczenie Rail Baltic dla rozwoju handlu, wymiany towarowej, przedsiębiorczości, turystyki. W opinii władz estońskich rozwijanie transportu kolejowego leży zarówno w interesie Estonii, jak i całej Europy, jest to środek transportu przyjazny środowisku, stabilny, bezpieczny oraz oszczędny pod względem kosztów eksploatacji. Przewiduje się, że budowa rozpocznie się w roku 2017/18, a kolej rozpocznie funkcjonowanie w 2025 roku, połączenie do Warszawy planowane jest na rok 2030. Rail Baltic jest projektem znaczącym i strategicznie ważnym, jednakże bardzo kosztownym i może być zrealizowany jedynie przy finansowym wsparciu UE. Nowoczesna kolej wysokich prędkości jest bardzo istotna nie tylko dla Estonii, Łotwy i Litwy, ale również dla wspólnoty europejskiej przyczyniając się do dalszej integracji państw bałtyckich z europejskimi partnerami i sojusznikami. W tym kontekście kraje bałtyckie liczą na ścisłą współpracę również z Polską i Finlandią, które w naturalny sposób są związane z projektem Rail Baltic. W szczególności dotyczy to zagadnień technicznych, inżynierskich, logistycznych jak również udziału w przetargach i zapatrzeniu budowy.

     

    W pierwszej połowie 2016 roku, wszystkie porty bałtyckie obsłużyły 73,2 mln ton ładunków, co stanowi 6,2% mniej niż w I p. roku ubiegłego. Na porty łotewskie przypada 43%, litewskie 33%, estońskie 34%. Największe obroty odnotował port w Kłajpedzie, drugie miejsce zajmuje port w Rydze. Port w Tallinnie przeładował 10,mln ton, o 11,4% mniej niż w 2015 r. Estońska firma spedycji morskiej Tallink Group, w I kwartale br. obsłużyła 1,95 mln pasażerów, stanowi to wzrost o 9% w porównaniu z rokiem poprzednim, przewozy cargo zwiększyły się o 3%. Liczba pasażerów, którzy korzystali z promów  na trasie Tallinn-Helsinki wzrosła o 6,8%, Tallinn-Sztokholm o 13,3%, na trasach pomiędzy Finlandią i Szwecją o 6,8%, do Łotwy o 12,5%.

     

    Wolumen kolejowego tranzytu pomiędzy Estonią i Rosją, w wyniku decyzji podjętej w Moskwie, uległ zmniejszeniu w ostatnim okresie o połowę, z 12 do 6 par pociągów dziennie. Dziesięć lat temu estońskie koleje przyjmowały dziennie średnio 32  pociągi z Rosji. Przyczyną może być wprowadzenie przez Rosję kontr-sankcji, ale jak dotąd oficjalnie nie potwierdzono takiej informacji. Bardziej realnym powodem ograniczeń jest spadek cen ropy naftowej powodujący zmniejszenie rosyjskiej produkcji ciężkich frakcji paliwowych, jak również przekierowanie przez Rosję sprzedaży i transportu produktów naftowych poprzez porty rosyjskie. Przewozy towarowe do Rosji maleją,  ilość pracy się zmniejsza, powstają obawy o miejsca pracy. Tak duże spadki wolumenu usług transportowych mają negatywny wpływ na inne sektory, przede wszystkim porty i żeglugę towarową oraz sektor wytwórczy. Kiedy następuje znaczny spadek przewozów, rosną gwałtownie ceny jednostkowe w transporcie, co zmniejsza konkurencyjność przedsiębiorstw. Konieczne jest podjęcie działań w celu kompensacji strat poniesionych przez państwową firmę Estonian Railways oraz podniesienie konkurencyjności np. poprzez obniżenie opłat przewozowych przynajmniej o połowę. W przeciwnym razie sektor będzie tracił klientów z Łotwy i Finlandii. Innym rozważanym rozwiązaniem jest pozyskanie większych zleceń na usługi transportowe z Chin i Kazachstanu. Po rozmowach prezesa Estonian Railways w Moskwie, obie strony stwierdziły, że spadek wzajemnych obrotów w tranzycie wynika z powodów ekonomicznych tj. spadku cen ropy, niższej produkcji paliw, większego wykorzystywania przez Rosję własnych portów. Estońska państwowa spółka przewozów kolejowych EVR Cargo odnotowała znaczny spadek obrotów (we wszystkich kategoriach towarów).

     

    Nowy narodowy przewoźnik estoński Nordica zakończy bieżący rok finansowy (październik 2015-grudzień 2016) ze stratą w wysokości 15 mln euro. Jak tłumaczy zarząd firmy, jest to spowodowane wysokimi kosztami początkowymi. Kiedy nowe linie lotnicze powstawały, spodziewano się deficytu 9-23 mln euro w pierwszym roku funkcjonowania. Przedstawiciele Nordica twierdzą, że straty były przewidywane, ale była nadzieja, że zamkną się w jednocyfrowej kwocie, obecnie przewiduje się iż firma wyjdzie „na prostą” dopiero w 2019 r. Do powiększenia deficytu przyczyniły się również ataki terrorystyczne w Brukseli, przez ponad dwa tygodnie wszystkie loty do Brukseli były odwołane, a miesiąc później tylko połowa była realizowana. Nordica konsekwentnie wdraża plan przygotowany jesienią ub. roku, niektóre elementy udaje się zrealizować zgodnie z harmonogramem, inne nie np. przygotowanie i szkolenie pilotów. Firma skupia się na przede wszystkim na obsłudze rejsów i pozyskiwaniu pasażerów, w dalszej kolejności jest rozszerzanie usług i działalność handlowa. W zależności od zmian w sytuacji na rynku i poziomu konkurencji, Nordica zamierza rozwijać się, jednakże raczej w sposób umiarkowany, nie planuje się powiększenia liczby własnych samolotów powyżej dziesięciu.

     

    Obiecującym projektem przyszłościowym jest podmorski tunel mający połączyć Tallinn i Helsinki. Szczegółowe analizy zostaną ukończone w 2018 roku i wtedy zostanie  podjęta decyzja o ew. podjęciu inwestycji. Projekt ma  dobre perspektywy, szczególnie w kontekście stworzenia wspólnej przestrzeni ekonomicznej, co leży w obopólnym interesie Estonii i Finlandii. Tunel łączący dwie stolice miałby kosztować 13 miliardów euro. Unia Europejska przyznała środki finansowe w wysokości 1 mln euro na opracowanie studium wykonalności tunelu. Analiza ma odpowiedzieć na pytanie czy przedsięwzięcie jest opłacalne, jakie są możliwości techniczne budowy, jaki wpływ projekt będzie miał na środowisko, czy można będzie zapewnić pełne bezpieczeństwo, jakie są alternatywne rozwiązania np. rozwinięcie połączenia promowego. Należy podkreślić, że warunkiem wstępnym powodzenia projektu jest ukończenie budowy szybkiej kolei Rail Baltic.

     

     

    INWESTYCJE BEZPOŚREDNIE

     

    Estonia jest krajem atrakcyjnym dla potencjalnych inwestorów, charakteryzuje się rozwiniętym transportem morskim, wysokim poziomem rozwoju technologicznego, stosunkowo niskimi kosztami pracy i dobrze wykwalifikowaną kadrą. Z punktu widzenia zagranicznego inwestora istotne jest również niskie zadłużenie państwa, duże możliwości rozwoju innowacyjnych technik, dobra znajomość języka angielskiego wśród pracowników w Estonii. Ograniczeniami są niewielki rozmiar rynku, niewystarczająca ilość połączeń lotniczych z największymi miastami w Europie, brak umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z niektórymi państwami UE. Na koniec 30 czerwca 2016 r.  poziom FDI, które wpłynęły do Estonii wynosi ponad 17,6 mld euro. Największy strumień inwestycji płynie ze Szwecji, Finlandii I Holandii. Inwestycje bezpośrednie w Estonii obejmują głównie obszar finansów i ubezpieczeń, nieruchomości, handlu detalicznego i hurtowego. Estońskie inwestycje zagraniczne osiągają wartość ponad 5,57mld euro, są kierowane w większości na Cypr, Litwę i Łotwę . Preferowane dziedziny estońskich FDI to usługi, finanse i ubezpieczenia, produkcja przemysłowa, nieruchomości.

     

    Estonia: międzynarodowa pozycja inwestycyjna  (mln euro)

     

    FDI w Estonii

    Estońskie FDI

    Ogółem, w tym:

    17.614

    5.763

    UE 28

    14.483

    4.912

    Strefa euro

    9.191

    4.576

    Wybrane kraje:

     

     

    Chiny

    8,3

    4,4

    Cypr

    674,8

    1.258,4

    Dania

    393,8

    48,0

    Finlandia

    3.950,8

    363,8

    Francja

    251,6

    38,3

    Niemcy

    234,0

    46,2

    Łotwa

    569,9

    1.086,6

    Litwa

    621,6

    1.284,6

    Luxemburg

    488,6

    10,6

    Holandia

    1.701,2

    234,4

    Norwegia

    549,7

    59,1

    Polska

    50,4

    50,8

    Rosja

    740,9

    231,0

    Szwecja

    4.464,9

    72,0

    Wlk. Brytania

    353,6

    43,8

    USA

    250,2

    92,5

     

    Estonia: międzynarodowa pozycja inwestycyjna  (mln euro)

     

    FDI w Estonii

    Estońskie FDI

    Ogółem

    17.614

    5.763

    Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo

    334

    14

    Kopalnie i kamieniołomy

    73

    68

    Produkcja przemysłowa

    2.410

    771

    Elektryczność, gaz, klimatyzacja

    148

    221

    Zaopatrzenie w wodę

    121

    X

    Budownictwo

    181

    288

    Handel hurtowy i detaliczny

    2.368

    243

    Transport i składowanie

    898

    214

    Zakwaterowanie, wyżywienie

    94

    80

    Łączność i komunikacja

    602

    87

    Finanse i ubezpieczenia

    4.684

    847

    Nieruchomości

    3.183

    743

    Nauka, technika

    1.414

    117

    Usługi administracyjne

    643

    1.278

    Edukacja

    2

    x

    Zdrowie

    30

    x

    Kultura, sztuka, rekreacja

    23

    162

    Inne

    8

    5

    Niesklasyfikowane

    396

    437

    Dane: Bank of Estonia (na dzień 30.06.2016)

     

     

    TURYSTYKA

     

    Ponad 1,6 mln zagranicznych turystów odwiedziło Estonię w drugim kwartale br. co stanowi 4-procentowy wzrost w porównaniu z takim samym okresem ub. roku, wydatkując na miejscu 390 mln euro, 5% więcej niż rok wcześniej. Najwięcej osób przyjechało z Finlandii (33% ogółu wizyt). Nastąpił wzrost przyjazdów turystów z krajów UE zwłaszcza z Hiszpanii i Portugalii. Obywatele Rosji odwiedzali Estonię podobnie do roku poprzedniego (220 tys.), przyjazdy turystów z Azji i USA dalej wykazują tendencję zwyżkową. Spadła liczba turystów z Turcji i Białorusi. Wizyty z noclegami wzrosły o 6%,  średnia długość pobytu wyniosła cztery dni. Z kolei wyjazdy Estończyków do innych krajów wyniosły 950 tys., liczba wizyt w krajach ościennych  nie zmieniła się, zmniejszyły się podróże do Belgii, Francji i Włoch oraz Turcji. Wzrosła liczba Estończyków wybierających Grecję, Bułgarię i Chorwację. Obywatele Estonii pozostawili w innych krajach w II kw. 2016 r. ok. 185 mln euro. Rok 2016 zapowiada się jako najlepszy w historii dla turystyki w Estonii jeśli chodzi o przyjezdnych z Finlandii, jak również z Łotwy i Rosji. W pierwszych pięciu miesiącach roku 1,1 mln osób korzystało z noclegów w Estonii, wykorzystanie bazy hotelowej sięga 90%. Liczba osób odwiedzających Estonię jest faktycznie większa (nawet o 30%), ponieważ statystki nie ujmują turystów korzystających z kwater prywatnych i wynajmowanych apartamentów. Oprócz Tallinna, wiele osób wybiera jako miejsce pobytu w Estonii miejscowości Tartu i Parnu. W I połowie 2016 r. liczba osób wjeżdżających do Estonii poprzez porty w Tallinnie wzrosła o 5%, do 4,6 mln pasażerów. Estoński operator promowy Tallink Silja Line planuje rozszerzenie oferty na rejsy pomiędzy Tallinnem, Helsinkami i Sztokholmem w sezonie zimowym. Oferta jest skierowana do turystów z Azji, którzy chcą odwiedzić Skandynawię aby obejrzeć zorzę polarną. Biura podróży mają nadzieję, że turyści azjatyccy przynajmniej w części zrekompensują ubytek przychodów spowodowany zmniejszeniem się liczby przyjezdnych z Rosji. Szczyt sezonu turystycznego w lipcu br. okazał się lepszy niż ubiegłoroczny o ponad 6%.  Odnotowano 488 tys. noclegów, o 29 tys. więcej niż rok temu w lipcu. Zagraniczni turyści stanowili dwie trzecie korzystających z estońskich hoteli i pensjonatów,  wśród nich 51% stanowili Finowie, 8% Niemcy, 6% Rosjanie, 5% Łotysze.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: