""
close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • POLONICA

  • Miejsca pamięci związane z Polską, Polakami i Polonią.

    Haapsalu

    W dniu 19 lipca 2005 r. w mieście Haapsalu została uroczyście odsłonięta tablica poświęcona Marii Kruszewskiej, żonie naczelnego dowódcy Armii Estońskiej w okresie międzywojennym. Tablica została umieszczona na ścianie domu w Haapsalu przy ul. Jaama 7, w którym w latach 1963-1975 Maria Kruszewska mieszkała. Tablica została ufundowana przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

    Tekst tablicy:

    „MARII SKARBEK - KRUSZEWSKIEJ - LAIDONER, MAŁŻONCE NACZELNEGO DOWÓDCY SIŁ ZBROJNYCH ESTONII, KTÓRA PO DŁUGIEJ NIEWOLI W ROSJI ŻYŁA W TYM DOMU W LATACH 1963 - 1975.
    AMBASADA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W ESTONII
    URZĄD MIEJSKI HAAPSALU
    TOWARZYSTWO IM. GEN. JOHANA LAIDONERA"

     


    Kalevi-Liiva

    Miejsce martyrologii obywateli Polski, Czechosłowacji i Niemiec narodowości żydowskiej. W latach 1942-1943 rozstrzelano tu ok. 6000 osób. 10 maja 2002 odsłonięto tablicę informacyjną w języku estońskim i angielskim.

     



    Laiuse

    W dniu 19 lipca 2003 r. w Laiuse odsłonięto tablicę w trzech językach polskim, estońskim i angielskim.

    Tekst tablicy:

    "Polski okres w Laiuse (1582-1622)
    Po wygranej wojnie z Moskwą (1579-1582) Rzeczpospolita przejęła Inflanty podejmując trud odbudowy zniszczonych wojną ziem. W 1582 roku zamek w Laiuse stał się siedzibą najdalej na północ wysuniętego starostwa państwa polsko-litewskiego, Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Z inicjatywy starosty Laiuse, Andrzeja Orzechowskiego zostały odbudowane zabudowania zamku Laiuse. Na podgrodziu ponownie wyrosła osada, w której zamieszkało ponad 200 mieszkańców. Pośrodku osady stał mały drewniany kościółek, naprzeciwko którego mieściła się plebania. Świadczą o tym zachowane dokumenty historyczne - rejestry królewskie.
    Starostwo w Laiuse obejmowało ziemie obecnych gmin Jõgeva, Torma, Avinurme i Lohusuu. W 1583 roku, po zawarciu rozejmu pomiędzy Rosją i Szwecją, na ziemiach tych na krótko zapanował spokój. W należącej do Polski części Inflant panowało zainteresowanie szybkim przyrostem ludności i chętnie przyjmowano zbiegłych chłopów z północnej, należącej do Szwecji Estonii. Warunki bytowe chłopów pracujących w należących do państwa folwarkach oraz na ziemiach będących w posiadaniu Kościoła Katolickiego były o wiele korzystniejsze niż ich współbraci we włościach prywatnych.
    Prowadzona przez Szwecję i Polskę w 1600 roku wojna objęła również Inflanty i jesienią tego samego roku wojska szwedzkie okrążyły zamek w Laiuse. Okrążenie trwało 4 tygodnie i dopiero po śmierci ciężko chorego starosty Orzechowskiego, stacjonujący w zamku garnizon skapitulował. Po roku zamek znów znalazł się w rękach Polaków i pozostał siedzibą starostwa do zimy roku 1622, kiedy to Laiuse i całe Inflanty znalazły się pod panowaniem Szwecji.
    Tablica ta została odsłonięta w dniu 19 lipca 2003 r. podczas Dnia Polskiego obchodzonego na zamku w Laiuse. Organizatorami obchodów była Ambasada Polska w Estonii i władze województwa Jõgeva."

     


    Rakvere

    Na wzgórzu zamkowym znajduje się pomnik tura, związanego z herbem miasta i legendą. Na postumencie pomnika znajdują się napisy w kilku językach.

     

    Tekst tablicy:

    "1602-1605 Gród należał do Rzeczypospolitej Obojga Narodów"
     

    ---***---

     

    Tablica pamiątkowa poświęcona pamięci profesora historii Stanisława Herbsta, wmurowana w głaz polodowcowy posadowiony w parku kamień, odsłonięta w dniu 17 grudnia 2008 roku.

    Tekst tablicy:

    „Profesor historii
    Stanisław Herbst
    12.07.1907 - Rakvere
    24.06.1973 - Warszawa
    Eesti on alati mu Südames ..."

    Tallin

    Tablica poświęcona ORP "Orzeł" (w języku polskim i estońskim) przy Muzeum Morskim, ul. Pikk 70.


    Tekst tablicy:

    "15 września 1939 roku na skutek nacisku Rzeszy Niemieckiej internowany został w Tallinie okręt podwodny polskiej Marynarki Wojennej ORP "ORZEŁ", dowodzony przez kpt. mar. Jana Grudzińskiego.
    Rozbrojony okręt w nocy 17/18 września 1939 r. wsławił się brawurową ucieczką do Wielkiej Brytanii, skąd kontynuował walkę na morzu.
    Wydarzenia te stały się pretekstem do utworzenia na terenie Estonii sowieckich baz wojskowych, a następnie inkorporacji w skład Związku Sowieckiego.
    W hołdzie bohaterskim marynarzom ORP "ORZEŁ" - rodacy"


    ---***---

    Druga tablica poświęcona ORP "Orzeł" znajduje się w porcie wojskowym (teren zamknięty), obok nabrzeża, gdzie stał i skąd wypłynął okręt.

    Tekst tablicy:

    „W Porcie Minowym przycumowany był
    Polski wojenny okręt podwodny „Orzeł"
    Internowany 15 września 1939 r.
    Uciekł 18 września 1939 r."

    ---***---

    Muzeum im. gen. J. Laidonera, ekspozycja polska i tablica poświęcona Marii Kruszewskiej:

    Tekst tablicy:



    "Tu w l. 1923-1940 mieszkała nasza rodaczka Maria z d. Skarbek-Kruszewska, małżonka generała Johana Laidonera, dowódcy Wojsk Estonii w Wojnie wyzwoleńczej (1918-1920), męża stanu i dyplomaty. jej pamięci tablicę tę poświęcają. Polacy z Kraju"

    ---***---

    Dom Bractwa Czarnogłowych (Mustpeade Maja) przy ulicy Pikk 26 w Tallinie - na frontowej ścianie w stylu niderlandzkiego renesansu, wśród rycerzy walczących podczas turnieju oraz postaci zasłużonych dla bractw znajduje się płaskorzeźba króla Zygmunta III Wazy i jego małżonki Anny

    ---***---

     

    Tzw. "Poolamägi" („Polska górka"), miejsce po cmentarzu katolickim, którego znaczną część stanowiły groby Polaków, przy ul. Staadioni. Sam cmentarz został zniszczony po II wojnie światowej.

    W chwili obecnej jest to teren parkowy. Na części cmentarza wybudowano halę sportową. W 1990 roku postawiono tu drewniany krzyż i została umieszczona tablica.

    Tekst tablicy:

    "Ofiarom profanacji. 03.11.1990"

    ---***---

     

    Przy nabrzeżu portowym stoi zabytkowy lodołamacz "Suur Tõll", zbudowany w 1914 r. w Szczecinie. Wewnątrz ekspozycja. Całość jest filią Muzeum Morskiego.

    ---***---

     

    20 sierpnia 2010 roku na Placu Wolności w związku z obchodzonym Rokiem Chopinowskim została odsłonięta Ławka Fryderyka Chopina

    Tekst na ławeczce:

    „Z okazji dwusetnej rocznicy urodzin kompozytora dla miasta Tallina - Ambasada Polska"
    „Rodem Warszawianin, sercem Polak, a talentem świata obywatel - C.K.Norwid"

    ---***---

     

    20 sierpnia 2010 roku na Placu Wolności odsłonięto pomnik - Kamień SOLIDARNOŚCI

    ---***---

     

    W związku z wizyta prezydenta B.Komorwskiego w Estonii w Muzeum Wojny odsłonięto tablicę Marszałka J.Piłsudskiego.

    Tekst tablicy:

     

    Marszałek Józef Piłsudski

    ur. 5.12.1867 r., zm. 12.05.1935 r.

     

    Jeden z twórców niepodległej Polski

    Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz (1918-1922), Szef Sztabu

    Generalnego (1922-1923), Minister Spraw Wojskowych oraz Generalny

    Inspektor Sił Zbrojnych (1926-1935), Premier Rządu (1926-1928, 1930)

     

    Przyjaciel Estonii i Narodu estońskiego

    Współtwórca polsko-estońskiej współpracy wojskowej

    Kawaler najwyższych estońskich odznaczeń:

    Krzyża Wolności klasy I pierwszego stopnia (1922)

    Krzyża Wolności klasy III pierwszego stopnia (1925)

    Orderu Krzyża z Orłem i Mieczami klasy I (1930)

     


    Valga

    W dniu 15 czerwca 2002 r. została w tym mieście odsłonięta tablica pamiątkowa w trzech językach polskim, estońskim i węgierskim ufundowana przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

    Tekst tablicy:

    "W hołdzie Stefanowi Batoremu, Królowi Polski, Wielkiemu Księciu Litewskiemu i Księciu Siedmiogrodu, który w 1584 roku nadał Valdze prawa miejskie"

     


    Tartu

    Tablica pamiątkowa poświęcona pamięci Władysława Raczkiewicza wmurowana w budynku Wydziału Prawa Uniwersytetu w Tartu przy ulicy , odsłonięta w dniu 9 lutego 2010 roku z okazji 125 rocznicy urodzin.

    Tekst tablicy:

    „Władysław Raczkiewicz
    1939 - 1947 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
    1909 - 1911 Student prawa Uniwersytetu w Tartu."

    ---***---

     

    Tablica pamiątkowa poświęcona Stefanowi Batoremu wmurowana w ścianę gmachu Uniwersytetu w Tartu przy ulicy, odsłonięta w dniu 9 maja 2005 roku.

    Tekst tablicy:

    „Stefanowi Batoremu,
    Królowi Polski i Wielkiemu Księciu Litewskiemu,
    który po zwycięskiej wojnie z Moskwą o Inflanty (1579 - 1582)
    obdarzył Tartu w roku 1583 przywilejami oraz nadał mu
    prawo używania biało-czerwonych barw.
    Ufundowane przez króla Stefana Batorego Kolegium Jezuickie
    zapoczątkowało uniwersytecką świetność miasta.
    W latach 1802 - 1918, będąc siedzibą Alma Mater Dorpatensis,
    było miejscem studiów i pracy naukowej ponad 2300 Polaków.
    Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Tallinie
    Tartu, 3 maja 2005 r."

    ---***---

     

    Tak zwana „Kwatera Polska" na Cmentarzu „Vana Jaani" w Tartu - miejsce pochówku Polaków, zmarłych w XVIII i XIX wieku w trakcie odbywania studiów na Uniwersytecie Dorpackim.

     


    Narva

    Popiersie Fryderyka Chopina, dłuta Karola Badyna, ufundowane przez miłośnika muzyki Chopina i głównego sponsora Konkursu Chopinowskiego dla Młodych Pianistów w Narvie, pana Mirosława Pieńkowskiego w roku 2008, przekazane Szkole Muzycznej w Narvie

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: